Achter elke schoolpoort schuilt een wereld van passie, maar ook van stille uitputting. Wij vroegen in onze grote lerarenenquête duizend leerkrachten naar hun realiteit. Het resultaat? Een hartverscheurend eerlijk beeld van een beroep dat snakt naar ademruimte, vertrouwen en een klas op mensenmaat.
Vertrouwen versus bewijslast
Gemiddeld 5 tot 10u per week zijn leerkrachten bovenop hun uren bezig met administratie. Vaak gaat het over het registreren en verantwoorden van wat ze doen in de klas. Leerkrachten geven dan ook aan dat ze een gebrek aan vertrouwen ervaren vanuit het beleid. Te veel werk dient puur en alleen om zich in te dekken voor de inspectie, of klachten van ouders.
““Ik ben meer aan het bewijzen dat ik lesgeef dan effectief aan het lesgeven.”
Leerkrachten nemen er ook heel wat extra taken bovenop. Van toezichten tot vergaderingen, organisatie van activiteiten, ICT, begeleiden van stagiairs en nieuwe collega’s, meeschrijven aan visieteksten en beleidsdocumenten. Een leerkracht verwoordt het zo:
Ik voel me als een octopus, die dan toch niet alles kan bijhouden.”
Leerkrachten willen vooral bezig zijn met hun leerlingen en hun leerstof. Dat is waarom ze kozen voor dit beroep. Om de job opnieuw aantrekkelijker te maken, moeten we de doorgeschoten administratie terugbrengen tot de kern.
De klas op mensenmaat
De roep om kleinere klassen klinkt luider dan ooit. 78% van de leraren droomt van een klasgroep van 12 tot 18 leerlingen. Zo kan elk kind weer de aandacht krijgen die het verdient, stellen ze. De huidige klasgroepen, waaronder heel wat leerlingen met extra zorgnoden, maken dat leerlingen niet gezien worden en niet dat duwtje in de rug krijgen, dat ze nodig hebben.
“Een kleinere klas betekent dat ik elk kind elke dag écht heb gesproken. Dat is geen luxe, dat is de basis van kwaliteitsvol onderwijs.”
Leerkrachten vragen meer handen in de klas. Zo willen ze de zorg meer tot in de school brengen, met een vast multidisciplinair team van psychologen, logopedisten, kinesisten, zodat leerlingen zorg op maat krijgen. 83% van de leerkrachten is daar voorstander van want zo kan de leerkracht zich opnieuw meer focussen op de leerdoelen.
Geliefd in de klas, onderschat door de samenleving
Leraren voelen veel appreciatie vanuit hun leerlingen zelf, maar liefst 67% van de leerkrachten voelt zich gewaardeerd door hun leerlingen. Dat is echter meteen heel wat minder bij de ouders. 39% van de leerkrachten ervaart waardering vanuit de ouders. Maar het is vooral de publieke opinie die volgens leerkrachten weinig waardering toont: Amper 6% van de leerkrachten voelt die erkenning wel.
“De publieke opinie ziet enkel onze vakanties, maar niet de slapeloze nachten, de uren administratie en de emotionele rugzak die we elke dag mee naar huis nemen. We worden behandeld als halftijdsers die voltijds betaald worden, terwijl het omgekeerde waar is.”
Voor Groen is het herstellen van dit maatschappelijk respect een absolute prioriteit. Waardering begint bij erkenning van de realiteit: een leraar is zoveel meer dan iemand die voor het bord staat. Wij willen dat de overheid het voortouw neemt in een positieve beeldvorming, en de job opnieuw aantrekkelijker en werkbaarder maakt. Door de planlast drastisch te verminderen en te investeren in kleinere klassen, geven we leraren de tijd terug om te schitteren in hun vak. Want wie de ruimte krijgt om kwaliteitsvol onderwijs te bieden, verdient én krijgt de waardering die hij toekomt.
Van overlevingsmodus naar groeimodus
42% van de leerkrachten geeft aan dat hun lerarenopleiding hen onvoldoende voorbereidde voor de praktijk. Meteen na de lerarenopleiding worden leerkrachten helemaal alleen vooraan in een klas gedropt en voelen ze zich te vaak alleen. 59% van de leerkrachten ervaart of ervaarde te weinig ondersteuning en feedback als startende leerkracht.
Leerkrachten vinden ook onvoldoende ruimte om extra opleidingen te volgen, bijvoorbeeld over gedrag, leerstoornissen of digitale vaardigheden. Gemiddeld volgt een leerkracht één à twee vormingsmomenten per jaar,meestal tijdens de pedagogische studiedagen.
Voor Groen moet die ruimte voor professionalisering dan ook centraal staan in de hervorming van het lerarenberoep. Leerkrachten willen mee zijn met nieuwe evoluties, maar vinden hier vandaag onvoldoende tijd voor.
De nieuwe minimumdoelen: De ambitie is er, nu de tijd en ruimte nog.
Opvallend, slechts 24% van de leerkrachten basisonderwijs voelt zich al klaar om met de nieuwe minimumdoelen aan de slag te gaan. 49% van de leerkrachten voelt zich niet klaar. De ondersteuning van leerkrachten voor die nieuwe leerinhouden loopt vertraging op, doordat minister Demir de beloofde ondersteuning in de vorm van een expertisecentrum in het oog van de storm belandde. Groen vraagt een uitstel van de minimumdoelen en een meer geleidelijke invulling, zodat die echt kwalitatief kan verlopen.
Leerkrachten geven vooral ook aan dat er meer nodig is dan ambitieuzere minimumdoelen om de onderwijskwaliteit te verhogen. Slechts 23% van de leerkrachten is ervan overtuigd dat deze doelen de kwaliteit zullen verhogen. Een grote meerderheid vreest dat het zonder extra tijd en middelen bij een papieren ambitie blijft.
Minister Demir moet werk maken van dat kader waarin leerkrachten zich meer kunnen focussen op de inhoud. Het lerarentekort, de klasgroottes, de grote zorgnoden in de klas, bepalen de context waarin leerkrachten met die minimumdoelen aan de slag moeten.
“In de huidige context van het lerarentekort en de grote klassen worden de minimumdoelen in de praktijk ‘maximumdoelen’. We doen wat we kunnen, maar we voelen ons constant tekortschieten.”
Deze enquête is een luid signaal: onze leraren doen hun job met hart en ziel, maar ze snakken naar zuurstof. Kwaliteitsvol onderwijs dwing je niet af met meer instructies vanuit de minister of extra controles, maar met vertrouwen, kleinere klassen en minder planlast. Het is tijd om de leraar weer leraar te laten zijn.
Blijf op de hoogte van Kims strijd voor de klasvloer. Wil je weten hoe Kim deze signalen vertaalt naar concrete voorstellen in het parlement?